… dat zijn de kenmerken van procedurele rechtvaardigheid waarover ik in mijn vorige blog schreef. Het is een belangrijk onderdeel van de informele aanpak omdat de bezwaarmaker daardoor de behandeling van zijn bezwaarschrift als eerlijk ervaart.

Hoe zit het ook al weer?

In dit blog zet ik de volgende zaken op een rijtje:

  • de kenmerken en
  • het ’waarom’ van procedurele rechtvaardigheid.
  • Hoe handel je als bezwaarbehandelaar?
  • Wat levert het op?

Kenmerken procedurele rechtvaardigheid

Een bezwaarmaker ervaart een procedure als eerlijk, procedureel rechtvaardig, wanneer hij:

  • bij de procedure betrokken is en zijn verhaal kan doen (voice). Geef bezwaarmaker de kans zijn belangen aan te geven. Laat hem zijn verhaal doen en hoor hem echt. Laat als bezwaarbehandelaar merken dat je luistert en dat je hebt begrepen wat bezwaarmaker zegt. Luister dus actief, vat regelmatig samen wat bezwaarmaker zegt en vraag door naar de aanleiding daarvan.
  • zich met respect behandeld voelt en ondervindt dat de bezwaarbehandelaars met wie hij te maken heeft deskundig en tevens onbevooroordeeld zijn (respect).
  • voldoende uitleg en informatie krijgt (explanation). Informeer bezwaarmaker over de belangenafweging die is gemaakt en dus over de motivering van het besluit. Leg aan bezwaarmaker de gang van zaken tijdens de bezwaarprocedure uit. Wat kan hij verwachten?

Waarom procedurele rechtvaardigheid?

De meeste bezwaarmakers zijn niet juridisch onderlegt en weten niet hoe het bestuursorgaan in soortgelijke zaken in het verleden heeft besloten. Ook zijn ze onzeker over wat ze moeten doen om volwaardig aan de procedure deel te nemen.
Door op een respectvolle manier die informatieachterstand weg te nemen en goed te luisteren wordt voorkomen dat de bezwaarmaker, omdat reageren op de inhoud lastig is, andere aangrijpingspunten zoekt om te bepalen of wat het bestuursorgaan heeft besloten wel klopt. Zo’n aangrijpingspunt kan de manier zijn waarop hij is bejegend of de openheid en het respect waarmee hij werd behandeld. Uit onderzoek blijkt dat dit vooral ook bij een negatief besluit het geval is. De wet kan immers in het voordeel of nadeel van de bezwaarmaker zijn; daarop heeft het bestuursorgaan geen invloed. Wél invloed heeft het op hoe de bezwaarprocedure verloopt en of dit op een voor bezwaarmakers eerlijke en rechtvaardige manier gebeurt.

Dit doe je als bezwaarbehandelaar

Zowel in de informele fase (informele aanpak) als voor de formele fase (voor, tijdens en na de hoorzitting) geldt:

• treed de burger vanaf het allereerste begin respectvol tegemoet,
• geef de nodige informatie over de procedure,
• bied een luisterend oor,
• stel je onbevooroordeeld op en
• toon je deskundig.

Wat levert het op?

• Hoe eerder in het proces je aandacht hebt voor procedurele rechtvaardigheid hoe groter de kans dat er geen vervolg procedure komt.
• Voor de besluitvormingsfase betekent het minder bezwaren.
• In de bezwaarfase hoeft het proces vaak niet helemaal doorlopen te worden omdat er een voor iedereen acceptabele oplossing is gevonden.
• Wordt toch het hele proces doorlopen dan daalt het aantal beroepen.

Zelf ervaar ik het behandelen van bezwaren met aandacht voor procedurele rechtvaardigheid als heel positief. Ik krijg er energie van! Hoe is dat voor jou? Wat heb je nog nodig om er plezier in te krijgen?

 

Voor dit blog heb ik informatie gebruikt uit de handleiding Professioneel behandelen van bezwaarschriften, Handleiding voor het oplossingsgericht behandelen van bezwaarschriften van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (2e herziene druk, 2014). Een aanrader!